Φτιαχνω Σπιτικα Σαπουνια

Ειχα αρχισει να ασχολουμε με την κατασκευη σαπουνιων αρκετο καιρο πριν.Εψαχνα,διαβαζα,εβλεπα βιντεος και προσπαθουσα να συλλεξω οσο πιο πολλες γνωσεις μπορουσα πριν επιχειρησω να φτιαξω και εγω μονος μου σαπουνι.
Το πιο δυσκολο για μενα ηταν η συλλογη των απαραιτητων υλικων.Μονο και μονο για θερμομετρο που να αντεχει πανω απο 60 βαθμους γυρισα ολα τα μαγαζια της πολης.Λαδια ειδικα δε υπηρχαν πουθενα.
Ειχα σκοπο να αγορασω απο Αθηνα αλλα οταν πηγαινα παντα το ξεχναγα.
Το κλασσικο ελληνικο σαπουνι φτιαχνεται απο ελαιολαδο(το οποιο υπαρχει σε αφθονια στο σπιτι) και ποτασσα.Ετσι το εφτιαχνε και η γιαγια μου.Του εμποριου συνηθως ειναι απο διαφορετικα λαδια και για οικονομικους λογους και για λογους εμπορικους.
Το σαπουνι απο ελαιολαδο εχει το κακο να μην κανει αρκετο αφρο και ετσι δε ειναι τοσο εμπορικο οσο αυτα που αφριζουν.Αλλα ειναι πολυ πιο υγιεινο ειδικα αν ειναι φτιαγμενο απο αγνα υλικα.

Υλικα Απαραιτητα

Αποσταγμενο νερο η αλλο υγρο(πχ φυσικος χυμος φρουτων η γαλα) Καυστικη σοδα(Πωλειται σε μαγαζια σιδηρικων συνηθως) Ελαιο(Βιολογικο αν γινεται) 2 Θερμομετρα Ενα ανοξειδωτο η χοντρο πλαστικο δοχειο Εναν αναδευτηρα για ανακατεμα(μπορει να ειναι απο απλη κουταλα,stick blender η ακομα και καθετο δραπανο) Ενα καλουπι Μια ζυγαρια κουζινας ακριβειας Αρωματικο ελαιο(προαιρετικο)

Διαδικασια

Καταρχας καθε ελαιο ειναι διαφορετικο απο το αλλο.Εχει αλλα χαρακτηριστικα και χρειαζεται αλλη ποσοτητα καυστικης σοδας για να σαπουνοποιηθει.Τα κυρια ελαια με τα χαρακτηριστικα τους, που χρησιμοποιουνται για τα σαπουνια ειναι τα κατωθι

Ελαιο	Α.Π.Σ.	Μαλακο/Σκληρο	Καθαριστικη Ικανοτητα	Πλουσιος Αφρος	Σταθερος Αφρος	Περιποιηση Δερματος	Ποσοστο Βασης Ελαιου
Ελαιο Αβοκαντου	133.7	Μαλακο	Μετρια	Ναι	Οχι	Πολυ Καλη	Μεχρι 30%
Ελαιο Καρυδας	191.1	Σκληρο	Πολυ Καλη	Ναι	Οχι	Μετρια	Πανω απο 30%
Καστορελαιο	128.6	Μαλακο	Μετριο	Ναι	Ναι	Καλη	Μεχρι 30%
Ελαιολαδο	135.3	Μαλακο	Πολυ Καλη	Οχι	Οχι	Καλη	Μεχρι 100%
Φοινικελαιο	142	Σκληρο	Πολυ Καλη	Οχι	Ναι	Μετρια	20-30%
Φυστικελαιο	137	Μαλακο	Μετρια	Οχι	Ναι	Καλη	Μεχρι 20%
Σογιελαιο	135.9	Μαλακο	Καλη	Οχι	Ναι	Μετρια	Μεχρι 50%
Αμυγδαλελαιο	137.3	Μαλακο	Καλη	Οχι	Ναι	Πολη Καλη	Μεχρι 10%
Ελαιο Jojoba	69.5	Μαλακο	Μετρια	Οχι	Ναι	Καλη	Μεχρι 10%
Λαρδι	138.7	Σκληρο	Καλη	Οχι	Ναι	Μετρια	30-40%
Βοειο Ζωικο Λιπος (Tallow)	140.5	Σκληρο	Καλη	Οχι	Ναι	Μετρια	Μεχρι 40%
Βουτυρο Καριτε	128	Μαλακο	Καλη	Ναι	Ναι	Καλη	Μεχρι 20%

Πληρης Πινακας Ποσοστου Καυστικου Νατριου Στο Ελαιο

Oil Almond Oil (Sweet) Apricot Kernel Oil Avocado Oil Babassu Oil Bear Tallow Beef Tallow Bees Wax (white) Brazil Nut Oil Butterfat, Cow Butterfat, Goat Camellia Oil Canola Oil Castor Oil Chicken Fat Cocoa Butter Coconut Oil Cod Liver Oil Corn Oil Cottonseed Oil Crisco/Veg. Shortening Flaxseed Oil Grapeseed Oil Hazelnut Oil Hemp Seed Oil Java Cotton Oil JoJoba Oil Karite Butter (Shea) Kukui Nut Oil Lanolin (Wool Fat) Lard Macadamia Oil Maize Oil

Old .136 .135 .133 .175 .139 .140 .069 .175 .1619 .1672 .1362 .134 .1286 .1389 .137 .190 .1326 .136 .1386 .136 .1357 .1265 .1356 .1345 .137 .069 .128 .135 .0741 .138 .139 .136

Oil Mink Oil Mustard Oil Neat's Foot Oil Neem Oil Niger Seed Oil Nutmeg Butter Olive Oil Olive Pomace Oil Palm Butter Palm Kernel Oil Palm Oil Peanut Oil Perilla Oil Poppyseed Oil Pumpkinseed Oil Rapeseed Oil Rice Bran Oil Ricinus Oil (Castor) Safflower Oil Sesame Seed Oil Shea Butter Shortening (Vegetable) Soybean Oil Sunflower Seed Oil Tallow, Deer (Venison) Tallow, Bear Tallow, Beef Tallow, Sheep (Mutton) Tallow, Vegetable Tallow, Goat Walnut Oil Wheatgerm Oil Wool Fat (Lanolin)

Old .140 .124 .136 .136 .135 .116 .134 .156 .156 .141 .136 .137 .138 .133 .134 .128 .129 .136 .133 .128 .136 .135 .134 .138 .139 .141 .138 .135 .138 .135 .131 .074

Επειτα το καθε ελαιο εχει λιπαρα οξεα που το καθε ενα εχει διαφορετικες ιδιοτητες.
Τα ποσοστα των λιπαρων οξεων ειναι :

Ελαιο	Λαυρικο	Λινε- λαικο	Μυρι- στικο	Ελαικο	Παλμιτικο	Κι/λαικο	Στεατικο	Καπρικο	Ρικινο- λεικο
Ελαιο Αβοκαντου	36-80%	7-32%	-	-	6-18%	-	1,5%	-	-
Ελαιο Καρυδας	39-54%	1-2%	15-23%	4-11%	6-11%	-	1-4%	6%	-
Καστορελαιο	-	3-4%	-	3-4%	-	-	-	-	90%
Ελαιολαδο	-	5-15%	-	63-81%	7-14%	-	3-5%	-	-
Φοινικελαιο	48%	-	14-16%	15-18%	8-9%	-	3%	4%	-
Φυστικελαιο	-	32%	-	48%	11%	-	2%	-	-
Σογιελαιο	-	46-54%	-	22-27%	9-12%	-	4-6%	-	-
Αμυγδαλελαιο	-	20-34%	-	58-74%	4-7%	-	-	-	-
Ελαιο Jojoba	-	-	-	10-13%	-	-	-	-	-
Λαρδι	-	6-10%	1-2%	44-46%	26-28%	-	13-14%	-	-
Βοειο Ζωικο Λιπος (Tallow)	2-3%	-	3-6%	37-43%	24-32%	-	19-25%	-	-
Βουτυρο Καριτε	3-8%	-	-	40-55%	3-7%	-	35-45%	-	-

Τα χαρακτηριστικα των λιπαρων οξεων ειναι:

Λαυρικό οξύ:	Σκληρό σαπουνι, εξαιρετικος καθαρισμος, πολυ σαπουνάδα, ξηραινει την επιδερμιδα
Λινολεϊκό οξύ:	Μαλακτικο, μεταξένια αίσθηση
Μυριστικό οξύ:	Σκληρό σαπουνι, καθαριστικο,αφράτη σαπουνάδα
Ελαϊκό  Οξύ:	Μαλακτικο, γλιστερη αίσθηση, λιγο αφρό, απαλο στο δερμα
Παλμιτικό οξύ:	Σκληρό σαπουνι, καθαριστικο, σταθερός αφρό
Κικινελαϊκού οξέος:	Πολυ μαλακο σαπουνι, μαλακτικο, ενυδάτωση, πολυ αφρος, σταθερος αφρος, απαλο στο δερμα
Στεατικό οξύ:	Σκληρό σαπουνι, μεγαλη διαρκεια, σταθερος αφρος

Οι συνταγες για την παρασκευη σαπουνιων ειναι εκατονταδες.Ο καθενας μπορει να φτιαξει τη δικια του.Το μονο που πρεπει να προσεξει ειναι η αναλογια καυστικης σοδας και ελαιων που θα χρησιμοποιησει.Εδω ειδικα στις μικρες ποσοτητες παιζει σημαντικο ρολο και το γραμμαριο,γιαυτο ειναι απαραιτητη η ζυγαρια με ακριβεια γραμμαριου.

Θα παραθεσω καποιες βασικες συνταγες σαπουνιου,αλλα αν θελει καποιος να φτιαξει τη δικια του συνταγη μπορει να χρησιμοποιησει καποιους online calculators που υπαρχουν και μπορουν να σου δωσουν τη ποσοτητα των υλικων που θα χρησιμοποιησεις αναλογα με τα υλικα

Ο καλυτερος για μενα ειναι αυτος εδω.
Αρκετα καλος ειναι και αυτος.

Υπερλιπανση

Αν το κανετε μονοι σας με το ποσοστο σαπουνοποιησης που εχει ο πινακας,πρεπει να προσεξετε οτι αυτο το ποσοστο ειναι για πληρη σαπουνοποιηση.Συνηθως οταν φτιαχνουμε σαπουνια αφηνουμε ενα ποσοστο του ελαιου να μη σαπουνοποιηθει για να εχει πιο πολλες ευαιργετικες ιδιοτητες το σαπουνι.
Το ποσοστο αυτο ειναι συνηθως ως 10% με πιο συνηθισμενο 5-8%.
Αυτο σημαινει πχ. για το ελαιολαδο που εχει  0.1353 ποσοστο πληρης σαπουνοποιησης οτι χρειαζεται για καθε γραμμαριο ελαιολαδο 0.1353 γραμμαρια καυστικης σοδας.Για 1000 γραμ. 135,3 γραμμαρια καυστικης σοδας.Αυτο για να σαπουνοποιηθει πληρως..Αν επιλεξουμε 5% ποσοστο υπερλιπανσης(το ποσοστο του ελαιολαδου που δε σαπουνοποιηθει δηλαδη) τοτε θα χρησιμοποιησουμε 5% λιγοτερη καυστικη σοδα,δηλαδη 128,353 αντι για 135,3 γραμμαρια.

Καυστικη Σοδα

Η καυστικη σοδα ειναι δυο ειδων.Το καυστικο νατριο και το καυστικο καλιο.Το πρωτο χρησιμοποιειται στα στεραια σαπουνια και το δευτερο στα υγρα.
Και οι δυο καυστικες σοδες ειναι παρα πολυ ισχυρες και υγροσκοπικες.
Αυτο πρακτικα σημαινει οτι με τη παραμικρη υγρασια της ατμοσφαιρας αντιδρουν και προκαλουν εξωθερμη αντιδραση.Πρεπει να φυλασσεται σε καλα κλεισμενα σακουλακια αεροστεγως.
Προκαλουν αντιδραση με το ψευδαργυρο,τον κασσιτερο και με το γυαλλι αν εκτεθει για μεγαλη διαρκεια.Οποτε ορειχαλκινα,γαλβανισμενα,αλουμινενια,επιχρωμιωμενα,μπρουτζινα,κονσερβοκουτια και συγκολημενα σκευη πρεπει να αποφευγονται.O σιδηρος και τα χοντρα πλαστικα σκευη ειναι ασφαλη.
Επισης οι υδρατμοι της αντιδρασης ειναι τοξικοι και δε πρεπει ουτε να εισπνεονται ουτε να ερχονται σε επαφη με τα ματια.Γιαυτο παντα φοραμε προστατευτικα γυαλλια και μασκα αν ειμαστε σε εσωτερικο χωρο.
To καυστικο καλιο ειναι η γνωστη μας ποτασα και μπορουμε να τη φτιαξουμε και μονοι μας απο σταχτη απο καυσοξυλα.Βεβαια ειναι αρκετα φτηνη 2,5 ευρω τα 2 κιλα νομιζω που φτανει για 20 κιλα σαπουνι περιπου.Η διαδικασια ειναι αυτη

Παρασκευη

Υπαρχουν 3 τροποι παρασκευης,η κρυα μεθοδος,η θερμη μεθοδος και η melt n pour.
Ο ζεστος τροπος ειναι ο πιο παραδοσιακος και γινεται σε σιγανη φωτια η διαδικασια ολη την ωρα.
Ο κρυος τροπος που προτιμω εγω γινεται χωρις τη χρηση κουζινας παρα μονο στην αρχη για να φερουμε το λαδι στη απαραιτητη θερμοκρασια.Μετα απλως ανακατευουμε.
Το melt n pour χρησιμοποιουμε ετοιμα σαπουνια η ετοιμη βαση σαπουνιων τα οποια τριβουμε ξαναφτιαχνουμε με τα δικα μας συστατικα.Δε χρησιμοποιουμε καυστικη σοδα.

Κρυα μεθοδος :

Με τη κρυα μεθοδο,αυτο που πρεπει να κανουμε ειναι να φερουμε στη ιδια θερμοκρασια το ελαιο με το διαλυμα νερου και καυστικης σοδας.Η καυστικη σοδα οταν τη ανακατεψουμε με νερο αυξανει θερμοκρασια και γινεται αρκετα καυστικη(τρυπαει διαφορα υλικα και προκαλει εγκαυματα στην επιδερμιδα).Γιαυτο θελει μετρα προφυλαξης για να μην ερθει σε επαφη με μας.

Σε ενα πλαστικο,γυαλινο η ανοξειδωτο σκευος βαζουμε την απαραιτητη ποσοτητα υγρου που πρεπει για τη συνταγη μας και ριχνουμε σιγα σιγα τη καυστικη σοδα ανακατευοντας.Θα αρχισει να αυξανεται η θερμοκρασια(θα ξεπερασει τους 100 βαθμους μεσα σε λιγα λεπτα).Οταν την αναμειξουμε ολη βαζουμε ενα θερμομετρο και περιμενουμε μεχρι να κρυωσει(απο 35-45 βαθμους).

Σε ενα ματι της κουζινας σε μια αλλη κατσαρολα βαζουμε το απαραιτητο ελαιο που θελουμε και το ζεστενουμε για να φτασει και αυτο στους 35-50 βαθμους.

Οταν αποκτησουν την ιδια ακριβως θερμοκρασια,ριχνουμε το μειγμα της καυστικης σοδας σιγα σιγα στο ελαιο ανακατευοντας.Οταν εχουμε ριξει ολο το μειγμα αρχισει το "σοβαρο" ανακατεμα.

Τωρα ειτε μπορουμε να ανακατευουμε με τη κουταλα για κανα 2 ωρες

ειτε να χρησιμοποιησουμε ενα stick blender και να κανουμε περιπου 10-15 λεπτα αναλογως το ελαιο

η η δικια μου προταση που ειναι πιο ξεκουραστη απο ολες να χρησιμοποιησουμε(αν εχουμε φυσικα)

ενα καθετο δραπανο με μεταλλικο αναδευτηρα.Θα πρεπει να το προσαρμοσουμε καταλληλα στο υψος βεβαια αλλα μετα απο αυτο δε χρειαζεται να κανουμε τιποτα απολυτως.Ουτε να κραταμε το μπλεντερ ουτε να ανακευουμε,απλως να ελεγχουμε ανα διαστηματα αν εχει γινει η σαπουνοποιηση.

Πως καταλαβαινουμε τωρα οτι εχει γινει η σαπουνοποιηση.
Πρεπει να αφηνει το λεγομενο "ιχνος"(tracing στα αγγλικα).Αυτο ειναι οταν παρουμε με μια κουταλα λιγο απο το μειγμα και το σηκωσουμε,θα πρεπει να κραταει στη κουταλα μια γραμμη η οποια να μη πεφτει κατευθειαν αλλα να κρατιεται.Δε μπορω να το εξηγησω καλυτερα,οταν το δειτε θα το καταλαβαιτε παντως.

Αν εχουμε χρωστικα η αρωματικα ελαια,παντα τα προσθετουμε στο τελος οταν εχει γινει σχεδον η σαπουνοποιηση.Ποτε στην αρχη.

Οταν πλεον εχει γινει η σαπουνοποιηση βαζουμε το μειγμα μας στο καλουπι που εχουμε.
Το καλουπι μπορει να ειναι ειτε ενα ξυλινο κουτι,ειτε φορμακια κουζινας,ειτε σωληνες pvc αν θελουμε κυκλικα σαπουνια,πλαστικα ποτηρια,γενικα οτιδηποτε εχουμε.
Το αφηνουμε σκεπασμενο για 24 ωρες και μετα το βγαζουμε απο το καλουπι.
Καλο ειναι για να βγαινει ευκολοτερα να του βαλουμε αντικολλητικο χαρτι κουζινας στο καλουπι.
Το κοβουμε στα σχηματα και μεγεθη που θελουμε.Εχει στερεροποιηθει αλλα ειναι ακομα μαλακο σχετικα και μπορει να κοπει ευκολα.Αν το αφησουμε παραπανω τοτε η κοπη θα γινει πολυ πιο δυσκολη.
Μπορουμε αν θελουμε να φτιαξουμε και μια προσωπικη μας σφραγιδα και να την πιεσουμε πανω στα μαλακα κομματια για να τα κανουμε επωνυμα.

Λαθη που δε πρεπει να κανουμε:

• Δε πρεπει να αφηνουμε το ελαιο να ζεσταθει παρα πολυ,το καθε ελαιο εχει καποιες ιδιοτητες ευαιργετικες και με τη πολυ θερμοτητα χανονται
• Αν χρησιμοποιουμε γαλα η χυμο η αλλο υγρο για τη διαλυση της καυστικης σοδας πρεπει παλι να μην το αφησουμε να ζεσταθει παρα πολυ για τον ιδιο λογο.Επειδη η καυστικη σοδα ανεβαζει απο μονη της θερμοκρασια πρεπει να βαλουμε το δοχειο της αναμιξεως σε ενα μπολ με παγακια και νερο για να κρατηθει σε οσο πιο χαμηλη θερμοκρασια γινεται το μειγμα.
• Δε πρεπει να ριχνουμε ποτε το νερο στη καυστικη σοδα,αλλα παντα τη καυστικη σοδα στο νερο.
• Δε πρεπει να ριχνουμε ποτε το ελαιο στη καυστικη σοδα,αλλα παντα τη καυστικη σοδα στο ελαιο.
• Δε πρεπει να χρησιμοποιουμε χρωστικα κουζινας.Θα αχρηστευθουν με τη καυστικη σοδα και ισως εχουν ασχημη οσμη.Παντα φυσικα χρωστικα που βρισκουμε ευκολα σε μια κουζινα.

Φυσικα χρωστικα

• Πιπερι Καγιεν : Χρωμα κοκκινωπο
• Σκονη Κανελλας : Χρωμα καφε
• Παπρικα : Ροδακινι
• Σκονη Κακαο : Χρωμα Καφε προς σοκολατι
• Κουρκουμας : Χρυσοκιτρινο
• Σοκολατα : Καφε
• Σκονη Καρυ : Κιτρινο

Αλατι και Ζαχαρη: Το αλατι κανει το σαπουνι πιο σκληρο και η ζαχαρη προσθετει λιγο επιπλεον αφρο.Συνηθως τα βαζουνε προς το τελος της παρασκευης.

Συνταγες 

Κλασικη Συνταγη Ελαιολαδου

1. 1000 γραμμαρια βιολογικο ελαιολαδο
2. 380 γραμμαρια αποσταγμενο νερο
3. 128,4 γραμμαρια Καυστικου νατριου

Σαπουνι Λεβαντας

1. 270 γραμμαρια Ελαιο Καρυδας
2. 360 γραμμαρια Ελαιολαδο
3. 270 γραμμαρια φοινικελαιο
4. 326,5 γραμμαρια αποσταγμενου νερου
5. 125,6 γραμμαρια Καυστικου νατριου
6. Αρωματικο ελαιο λεβαντας

Δεκαδες αλλες συνταγες εδω

Αναλυτικοτερος Πινακας Λιπαρων Οξεων

21-27%

Λιπαρα Οξεα:	Λαυρικο	Λινολεικο	Μυριστικο	Ελαικο	Παλμιστικο	Ρικινολεικο	Στεατικο	Ιωδιο
Ιδιοτητες:	Σκληρο, Καθαρισμος, Αφρωδες	Μαλακτικο	Σκληρο, Καθαρισμος, Αφρωδες	Μαλακτικο	Σκληρο, Σταθερος Αφρος	Μαλακτικο Αφρωδες, Σταθερος Αφρος	Σκληρο, Σταθερος Αφρος	Λιγο = Πιο Σκληρο
Ελαια
Αμυγδαλελαιο	---	8-28%	---	64-82%	6-8%	---	---	93-106
Βερικοκελαιο	---	20-34%	---	58-74%	4-7%	---	---	92-108
Αβοκαντου	---	6-18%	---	36-80%	7-32%	---	1.5%	80-95
Καστορελαιο	---	3-4%	---	3-4%	---	90%	---	82-90
Βουτυρο Κακαο	---	3%	---	34-36%	25-30%	---	31-35%	33-42
Ελαιο Καρυδας	39-54%	1-2%	15-23%	4-11%	6-11%	---	1-4%	<10
Ελαιο Ελαιοκραμβης	---	15%	---	32%	1%	---	---	105-120
Καλαμποκελαιο	---	45-56%	---	28-37%	12-14%	---	2-3%	103-130
Βαμβακελαιο	---	52%	---	18%	13%	---	13%	80
Ελαιο Emu	---	14%	0.4%	50%	21%	---	9%	75
Λιναρελαιο	---	7-19%	---	14-39%	4-9%	---	2-4%	105-115
Σταφυλελαιο	---	58-78%	---	12-28%	5-11%	---	3-6%	125-142
Φουντουκελαιο	---	7-11%	---	65-85%	4-6%	---	1-4%	90-103
Ελαιο Κανναβης	---	57%	---	12%	6%	---	2%	166.5
Jojoba	---	---	---	10-13%	---	---	---	80-85
Kukui Καρυδα	---	42%	---	20%	6%	---	---	155-175
Λαρδι	---	6%	1%	46%	28%	---	13%	43-45
Ελαιο Καρυδας Macadamia	---	1-3%	---	54-63%	7-10%	---	2-6%	73-79Ε
Ελαιο Μανγκο	---	1-13%	---	34-56%	3-18%	---	26-57%	55-65
Ελαιολαδο	---	5-15%	---	63-81%	7-14%	----	3-5%	79-95
Φοινικελαιο	---	9-11%	---	38-40%	43-45%	---	4-5%	45-57
Πυρηνας Φοινικα	47%	---	14%	18%	9%	---	---	37
Ροδακινελαιο	---	15-35%	---	55-75%	5-8%	---	---	108-118
Ριζελαιο	---	32-47%	---	32-38%	13-23%	---	2-3%	105-115
Καρδαμελαιο	---	70-80%	---	10-20%	6-7%	---	---	86-119
Σησαμελαιο	---	39-47%	---	37-42%	8-11%	---	4-6%	105-115
Βουτυρο Καριτε	---	3-8%	---	40-55%	3-7%	---	35-45%	55-71
Σογιελαιο	---	46-53%	---	9-12%	---	4-6%	124-132
Ηλιελαιο	---	70%	---	16%	7%	---	4%	119-138
Λιπος Βοειο	---	2-3%	3-6%	37-43%	24-32%	---	20-25%	43-45
Φυτρο Σιταριου	---	55-60%	---	13-21%	13-20%	---	2%	125-135

Πηγες :

• www.soap-making-resource.com
• summerbeemeadow.com
• www.millersoap.com
• fysikaproionta.blogspot.com
• xeiropoihma.blogspot.com